Το νόημα της Αστικής Γεωργίας

Το νόημα της Αστικής Γεωργίας

Του Σταμάτη  Σεκλιζιώτη

Γεωπόνου (ΑΠΘ) – Αρχιτέκτονα Τοπίου

Δρα του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου του Birmingham, Αγγλία (PhD)

Οι πρώτες καλύβες από κλάδους δένδρων του ανθρώπου κάτοικου του δάσους (Πηγή: Viollet-le-Duc, “Histoire de l’habitation humaine”, Paris, 1875)   

Σε εποχές ευμάρειας, σε χώρες και πολυπληθείς πόλεις με ασθενή μνήμη, με χαλαρή έως ανύπαρκτη την κρατική προετοιμασία πολιτικής προστασίας για «τα χειρότερα» και με συμπεριφορά των πολιτών να χαρακτηρίζεται από ιδιάζουσα «αβλεψία» και «απροβλεψία» πιθανών κινδύνων που παραμονεύουν, π.χ. μια σοβαρή επισιτιστική κρίση, μια αναπάντεχη εμπόλεμη κατάσταση ή ακόμη και μια φυσική καταστροφή που θα ανέτρεπαν τα δεδομένα, ζητήματα ίδιας παραγωγής τροφίμων με χαμηλό κόστος και υιοθέτησης τεχνικών μεθόδων παραγωγής φρούτων και λαχανικών «συμπλήρωσης» των αναγκών σε ιδιόκτητο μικρό διαθέσιμο χώρο ή ένα διαθέσιμο αστικό κενό (ανοιχτός χώρος στην πόλη), ακούγονται «από απίθανα έως ανεδαφικά»….!!!

Εν τούτοις, οι εποχές αλλάζουν και μάλιστα προλαβαίνουν και εκτροχιάζουν και τις πιο θετικές προβλέψεις πολλών. Έρχονται ώρες που μια τοματιά στη γλάστρα, μια καρπουζιά στον ταρατσόκηπο, μερικές πιπεριές στο μπαλκόνι, λίγες πατάτες στον κήπο μαζί με φρέσκα κρεμμυδάκια, μαρούλια, μελιτζάνες και λίγα μπρόκολα πλαισιωμένα από μια λεμονιά και μια αναρριχώμενη «καλά εξασκημένη» κληματαριά αποκτούν αξία και σεβασμό.

Οι καταναλωτικές συνήθειες και συνθήκες έχουν ήδη υποστεί τεράστιες μεταβολές με αίτια την κάθετη πτώση των οικογενειακών εισοδημάτων, τα μονίμως ανεξέλεγκτα ανοίγματα ανάμεσα σε τιμές παραγωγού και καταναλωτή, την επίμονη κυριαρχία των μικροκαρτέλ και των μεγαλοκαρτελ σε όλα τα επίπεδα του αγροδιατροφικού «κατεστημένου», την έλλειψη πληροφόρησης για «ορθές πρακτικές» παραγωγής και προστασίας της δημόσιας υγείας και τις κοινωνικές πρωτοβουλίες «αλληλοβοήθειας» μέσα από νεογέννητα (λόγω της κρίσης) κινήματα «επαφής παραγωγών και καταναλωτών» με ή χωρίς επιτυχία ή προσδόκιμο ζωής….

Μέσα σ’ αυτή τη σύγχυση και αβεβαιότητα, ανακαλύπτεται ξανά η μπαρούτη, κοινώς η «ξεχασμένη Αστική Γεωργία» των παγκοσμίων πολέμων, τότε που οι νέοι αγρότες εγκατέλειπαν την ύπαιθρο για τα μέτωπα, αυτή που ταΐζε χιλιάδες οικογένειες στις πόλεις. Ξαναβλέπουμε σήμερα να προσγειώνονται μυαλά και να ανασταίνονται μνήμες σε ξεχασμένα προκήπια, παρατημένα χωράφια και αγροκήπια, ακάλυπτους, πάρκα, ταράτσες και αλάνες όπου φύτευαν «λαχανίδες, ξυλάγγουρα», πατάτες και κρεμμύδια, ενώ φαίνεται να αναδύεται μια νοσταλγικά θερμή έλξη για ενασχολήσεις στον ξεχασμένο και περιφρονημένο «μπαχτσέ της αυτάρκειας των βασικών αγαθών» παλαιών οικονομικών κρίσεων και της κατοχής, μαζί με μια επιθυμία για επαφή με το χώμα.

Στην σύγχρονη εποχή της πολυκατοικίας, της περιφερειακής μονοκατοικίας των προαστίων και του δημοτικού διαθέσιμου χώρου σε μια κοινότητα ή γειτονιά πολιτών, έρχεται η Αστική Γεωργία με καινοτομίες, πρωτοποριακές ιδέες παγκόσμιας αποδοχής και πλούσια σε επιστημοσύνη και τέχνη να δώσει διεξόδους, χωρίς απαραίτητα να αποτελεί την απόλυτη λύση, αλλά σίγουρα να απασχολήσει τον νου και τα χέρια και να μας συνειδητοποιήσει ότι οι εποχές ποτέ δεν είναι ίδιες, ενώ η διάσταση της ανθρώπινης συμμετοχής ατομικά για τον καθένα ή κατά κοινωνικές ομάδες αποκτά νόημα και ανοίγει πολλές ευκαιρίες για την κάλυψη βασικών αναγκών διατροφής, άσκησης, εκπαίδευσης, θεραπευτικής επαφής με τη φύση και τόνωση της έννοιας της αυτοσυντήρησης.

Ο άνθρωπος από αιώνες πριν αστικοποιηθεί, υπήρξε κάτοικος του δάσους ζώντας από το κυνήγι, τους καρπούς των δένδρων και τις καλλιέργειες εξημερωμένων φυτών, κατασκευάζοντας καλύβες από φυτικό υλικό και πατώντας με σιγουριά στο έδαφος που του πρόσφερε ζωή. Το ένστικτο της επιβίωσης προϋπάρχει στην ανθρώπινη φύση και μαζί μ’ αυτό τα εργαλεία και τα μέσα της επιβίωσης (χώμα, στέγη, νερό, φυτά, ζώα, ασφαλής τοποθεσία, φόβος και άμυνα, εποπτεία χώρου, αυτάρκεια, ανταλλαγή τροφής, αποθήκευση, πρόληψη…. κλπ). Η σύνθεση του σύγχρονου «αγροδιατροφικού» μοντέλου στη σύγχρονη πόλη των τριών διαστάσεων ανάπτυξής της, μακριά από το φυσικό έδαφος, έχει ήδη αφαιρέσει και συνεχίζει να αφαιρεί ή έχει τελείως αποδυναμώσει αυτό το «πολύτιμο ένστικτο» και όσες ανάγκες το συνθέτουν και το συνόδευαν παλιότερα. Περίοδοι επισιτιστικής κρίσης, ανεπάρκειας και ανεξέλεγκτων αυξήσεων στις τιμές των βασικών αγαθών αφυπνίζουν το ένστικτο και τον αναγκάζουν να ξαναθυμηθεί το έδαφος, την αγροτική ζωή και δράση, όλα τα εργαλεία και μέσα επιβίωσης. Ο Ανθρώπινος νους είναι γεμάτος από «εργαλεία» επιβίωσης, πολλά απ’ αυτά σε λανθάνουσα κατάσταση, μέχρι να σφίξουν τα πράγματα ξανά ώστε να ανασυντάξει δυνάμεις και μεθόδους, αλλά διαχρονικά όλο σε διαφορετικότερες συνθήκες.

Εδώ και δεκαετίες (μακράς ψευδο-ευημερίας) η χώρα μας δεν φημίζεται για τέτοιες δραστηριότητες, εκτός από κάποιες αποσπασματικού χαρακτήρα ατομικές δράσεις «αστικής γεωργίας» ορισμένων «οραματιστών» με έμφαση στη λαχανοκομία ιδιωτικού κήπου, την καλλωπιστική κηποτεχνία σε αστικά κενά εδάφη και σε κάποιους μεγαλύτερους ανοικτούς χώρους χωρίς να εισπράτει στήριξη, δημοσιότητα και επενδυτικό ενδιαφέρον έστω μικρής κλίμακας. Τα παραδείγματα όμως που μας έρχονται από την Ευρώπη, τις αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας και την Αμερικανική Ήπειρο είναι πολλά και χρήσιμα. Οργανωμένες κοινότητες πολιτών στις πόλεις, Νοσοκομεία, Σουπερμάρκετ, Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, Ενορίες και Εστιατόρια στο κέντρο των Μεγαλουπόλεων και την Περιαστική ζώνη εφαρμόζουν πρακτικές παραγωγής, εμπορίας και διακίνησης αγροτικών προϊόντων σε δικούς τους χώρους για ιδία χρήση και κατανάλωση, αλλά και για πώληση και διανομή στις τοπικές κοινωνίες με σχετικά μειωμένο κόστος παραγωγής και με υγιεινές μεθόδους (οργανικές παραγωγές και μέθοδοι χωρίς χημικά, χωρίς λιπάσματα και με χρήση κατάλληλα προσαρμοσμένων ποικιλιών).

Ως αναπτυξιακή δραστηριότητα, δεν στερείται προσόντων και αυτό είμαστε υποχρεωμένοι να το τονίσουμε. Η αγορά της «Αστικής Γεωργίας» εμπεριέχει και προϋποθέτει τεράστιο φάσμα προμηθειών σε εφόδια (επαναφορά στη ζωή μας των ντόπιων ποικιλιών, σπόρους, σπορόφυτα, βολβούς, φυτοχώματα, κομποστοποιητές, ξυλεία κατασκευών κήπου και ταρατσών, θρεπτικές ουσίες και λιπάσματα, εντομοαπωθητικά σκευάσματα, εξοπλισμό ποτίσματος και άρδευσης, έπιπλα κήπου, εργαλεία κατασκευής και συντήρησης κήπου, φυτοδοχεία για λαχανικά και δένδρα, μικρομηχανήματα, μεταλλικός εξοπλισμός, προ-κατασκευές, κλπ), αλλά και εξειδικευμένες υπηρεσίες με θέσεις εργασίας και απασχόληση μεγάλου αριθμού επιστημονικού και τεχνικού προσωπικού σε όφελος των πολιτών, όσων επιθυμούν να συμμετέχουν ενεργά σε ατομικό επίπεδο ή και επαγγελματικά (ομαδικές δράστηριότητες, λαχανοκομία για εστιατόρια, δημοτικοί χώροι «παραγωγής τροφίμων» για βοήθεια δημοτών με ανάγκες, κλπ).

 Το παρόν αφιέρωμα στον περιορισμένο χώρο που διαθέτει, κάνει μια τέτοια προσπάθεια ευαισθητοποίησης μέσα από μια σειρά άρθρων περί την αστική γεωργία, επανεισάγοντας την έννοια της «αστικής γεωργίας» ως γνωστικό αντικείμενο και ως προοπτική ενασχόλησης στη ζωή των αναγνωστών, με παραδείγματα και περιγραφές από την ντόπια την παραδοσιακή αλλά και τη διεθνή πρακτική. 

Μέλισσες και Σφήκες (Τι πρέπει να ξέρουμε)

Μέλισσες και Σφήκες

(Τι πρέπει να ξέρουμε)

Του K. Θ. Μπουχέλου

Ομότιμου Καθηγητή Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών

Οι Μέλισσες και οι Σφήκες, ανήκουν στα μη αιμομυζητικά Υμενόπτερα έντομα.

Είναι  κεντροφόρα. Το κεντρί βρίσκεται στο πίσω μέρος του σώματός τους ως τροποποιημένος ωοθέτης. Χρειάζεται για να υποτάσσουν το θύμα και να προστατεύουν τη φωλιά τους. Ενώ κεντρίζουν, μπορεί επίσης και να δαγκώσουν για να στερεωθούν στο θύμα τους.

Το δηλητήριό τους, περιέχει χημικές ουσίες που προκαλούν παράλυση και πόνο. Εάν δε, περιέχει και τοξικές πρωτεΐνες, προκαλεί αλλεργικές αντιδράσεις στο σημείο του νυγμού),μεγάλες αντιδράσεις (μέχρι και τις πλησιέστερες αρθρώσεις) , γενικευμένες αντιδράσεις (π.χ. κνίδωση), και, σε ευαίσθητα άτομα, επικίνδυνο «αναφυλακτικό σοκ».

Σφήκες (Vespidae)

Το σώμα τους έχει λιγοστό ή καθόλου τρίχωμα (σε αντίθεση με τις μέλισσες) και έχουν έντονη σύσφιξη (μίσχο) πριν την κοιλία τους.

Δημιουργούν κοινωνίες αλλά κατά πολύ μικρότερες των μελισσών.

 «Κτίζουν» τις φωλιές τους σε υπόγεια, στους τοίχους κτιρίων, στις στέγες, σε σκοτεινές αποθήκες, σε καμινάδες όταν δεν λειτουργούν κ. α. και μοιάζουν σαν να είναι κατασκευασμένες από σκληρό χαρτόνι. Αυτό το υλικό παράγεται από το σάλιο του θηλυκού σε συνδυασμό με ίνες ξύλου.

Αν δεν ενοχληθούν, δεν είναι επιθετικές. Όταν  απειληθεί  η  φωλιά,  οι  εργάτες  επιτίθενται. Οι σφήκες ελκύονται από το φως τη νύχτα. Η πιο γνωστή σφήκα είναι η Vespa crabo.

Είναι φυτοφάγο και σαρκοφάγο έντομο: Καταστρέφει  φρούτα στα  δένδρα (σταφύλια, μήλα) και τραυματίζει τους βλαστούς. Τρέφεται με ζωικές ύλες (κρέας, ψάρια), θανατώνει τις μέλισσες  στις κυψέλες, αλλά και πολλά  επιζήμια  έντομα.

 Η σφήκα, σε αντίθεση με την μέλισσα, επιβιώνει μετά από ένα κέντρισμα δεν αφήνει κεντρί στο σημείο του νυγμού. Δεν λέγεται Σφίγκα που είναι το μνημείο στις πυραμίδες της Αιγύπτου...

Άλλα είδη Σφήκας είναι τα Σερσέγκια, οι Σκούρκοι και ο Λίλιγκας (Xίος).

Μέλισσες (Apidae)

Διαφέρουν από τις σφήκες στο ότι είναι τριχωτές και δεν έχουν έντονη σύσφιξη (μίσχο) πριν την κοιλία τους.

Το γνωστό πολύτιμο είδος  Apis mellifera, χρησιμεύει στην επικονίαση. Παράγει μέλι, κερί γύρη, πρόπολη, βασιλικό πολτό κ. ά. Από το κερί παράγονται και καλλυντικά. Το δηλητήριό της είναι φάρμακο για τα αρθριτικά.

Όπλο  τους επίσης, ο τροποποιημένος σε κεντρί  ωοθέτης, τον οποίο διαθέτουν μόνον τα θήλεα.

Οι κηρήθρες τους είναι αρχιτεκτονικά αριστουργήματα.

Ζουν κοινωνικά με άριστη οργάνωση της   αποικίας. Πραγματοποιούν σμηνουργίες.

Χρησιμοποιούν φερομόνες (χημική επικοινωνία)  για όλες σχεδόν τις εκδηλώσεις, δηλαδή ένα φυσικό GPS.

Tο κύριο συστατικό  του δηλητηρίου της μέλισσας, που προκαλεί τον πόνο, είναι η τοξίνη μελιττίνη. Διάφορες αμίνες όπως η ισταμίνη, συνεργούν στον πόνο και τη φαγούρα.

 Όταν η μέλισσα κεντρίσει, δεν μπορεί να βγάλει το αγκυλωτό κεντρί της έξω. Το  αφήνει στο θύμα μαζί με τμήμα του  εντερικού σωλήνα , μύες και νεύρα, με  αποτέλεσμα  τον θάνατό της. Έτσι η μέλισσα δεν μας κεντρίζει εύκολα, παρά μόνον όταν  απειλείται η ζωή της.

Προφυλάξεις από το κέντρισμα

·         Αποφεύγετε να φοράτε πέδιλα ή να περπατάτε ξυπόλυτοι στο γρασίδι.

·         Χρησιμοποιείτε εντομοαπωθητικά σπρέι στην ακάλυπτη επιδερμίδα.

·         Χρησιμοποιείτε εντομοαπωθητικά προϊόντα ή κεριά στο σπίτι.

·         Αποφύγετε χώρους όπου μαζεύονται σφήκες, όπως οι οπωρώνες.

·         Φορέστε γάντια αν πρόκειται να μαζέψετε χόρτα ή φρούτα  από το έδαφος.

·         Όταν τρώτε στο ύπαιθρο, μην αφήνετε γλυκά, ποτά  και φαγητά ακάλυπτα .

·         Μην κουνάτε τα χέρια να μην πανικοβληθείτε γιατί αυτό θα ερεθίσει το έντομο. Διώξτε το απαλά ή περιμένετε υπομονετικά να φύγει.

·         Ποτέ  μην προσπαθήσετε να χτυπήσετε το έντομο. Αυτό θα αυξήσει το ενδεχόμενο να υποστείτε κέντρισμα και μπορεί να ερεθίσει ολόκληρο το σμήνος.

·         Αν μπείτε σε χώρο με έντομα που κεντρίζουν, απομακρυνθείτε περπατώντας ήρεμα.

·         Οι  σήτες στις πόρτες και παράθυρα να είναι σε καλή κατάσταση.

·         Οδηγείτε με τα παράθυρα του αυτοκινήτου κλειστά.

·         Αποφύγετε ρούχα με έντονα χρώματα (τα λευκά προσελκύουν   λιγότερο από τα πολύχρωμα)
και έντονες μυρωδιές, όπως αρώματα και αποσμητικά.

·         Φοράτε μακριά μανίκια και παντελόνια, κλειστά παπούτσια ή καπέλα για να μειώνεται η επιφάνεια της ακάλυπτης επιδερμίδας

·         Τα κατάλληλα φάρμακα για άμεση έκτακτη αντιμετώπιση , να είναι σε μέρος που να βρίσκονται εύκολα

·         Αναλόγως σοβαρότητος, στο  Α' Βοηθειών για περαιτέρω παρακολούθηση και θεραπεία.

·         Εάν υπάρχει κεντρί, αφαιρείται με αιχμηρό αντικείμενο (ή με το νύχι)  με κίνηση από κάτω προς τα πάνω και έξω, με προσοχή, γιατί στην άκρη του είναι ο σάκκος με το υπόλοιπο δηλητήριο του εντόμου.

... μετά το κέντρισμα από μέλισσα ή σφήκα:

... επειδή το δηλητήριο της  μέλισσας  έχει όξινο PH, και εξουδετερώνεται με  αλκαλική  ένωση,  χρησιμοποιούμε  αμμωνία  ενώ για της σφήκας που έχει αλκαλικό PH, εξουδετερώνεται με οξύ, απαιτείται  ξύδι, λεμόνι ή εφαρμόζεται τοπικώς, αντιϊσταμινική αλοιφή. Όταν ήταν στη μόδα το μάσσημα του καπνού,       χρησιμοποιούσαν τον χυμό του. Άλλοι προτιμούσαν λάσπη ή μαγειρική σόδα, ενώ κομμένο κρεμμύδι επάνω στο κεντρισμένο σημείο, επί αρκετά λεπτά της ώρας, αφαιρεί τον πόνο και αποτρέπει το πρήξιμο.

Αν παρουσιασθούν σοβαρότερα συμπτώματα (δυσκολία στην αναπνοή,  πρήξιμο στο πρόσωπο, λιποθυμία, σοκ), πρέπει να μεταφερθεί σε νοσοκομείο ή να εξετασθεί αμέσως από γιατρό.

Στη χρήση ενός ειδικού τύπου φυτοφαρμάκων, των νεο-νικοτινοειδών, οφείλεται η μαζική κατάρρευση των πληθυσμών μελισσών σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, με την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων να ζητά την απόσυρση των εν λόγω προϊόντων

Το θέμα τέθηκε σε ψηφοφορία στις Βρυξέλλες ανάμεσα στους αρμόδιους υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, αλλά η πρόταση δεν υπερψηφίσθηκε καθώς από τις 27 χώρες της Ε.Ε. μονάχα οι 13 ψήφισαν υπέρ της απαγόρευσης, πέντε απείχαν (μεταξύ των οποίων η Γερμανία και η Βρετανία) και εννέα χώρες ψήφισαν κατά της απαγόρευσης (Τσεχία, Σλοβακία, Ρουμανία, Ιρλανδία, Ελλάδα, Λιθουανία, Αυστρία, Πορτογαλία και Ουγγαρία).

Τα νεο-νικοτινοειδή φυτοφάρμακα κατηγορούνται ότι καταστρέφουν το «GPS» των μελισσών, και οδηγούν σε μείωση του αριθμού τους. Χρησιμοποιούνται σε πολλές καλλιέργειες όπως στην ελαιοκράμβη, στα σιτηρά, στο βαμβάκι και στους ηλίανθους και έχουν δράση παρόμοια με το φυσικό εντομοκτόνο νικοτίνη, το οποίο δρα στο κεντρικό νευρικό σύστημα.

Ο αρχικός σχεδιασμός και προορισμός δράσης αυτού του είδους φυτοφαρμάκων ήταν να χρησιμοποιούνται για την «επένδυση» των σπόρων, έτσι ώστε τα φυτά να αποκτούν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά για όλη τους τη ζωή, χαρακτηριστικά που θα τα κάνουν ισχυρότερα απέναντι στα επιβλαβή έντομα.

Ο Επίτροπος για την Υγεία και την Ασφάλεια τροφίμων, Τόνιο Μποργκ, ανακοίνωσε στους υπουργούς Γεωργίας της Ε.Ε. την απόφασή του να ξαναρχίσουν οι συνομιλίες για την πρότασή του για την ανάκληση των φυτοφαρμάκων, και να τεθεί αυτή σε ψηφοφορία την άνοιξη, έτσι ώστε να ληφθούν μέτρα από την 1η Ιουλίου του 2013.

Σε περίπτωση που μεταξύ των κρατών μελών δεν συγκεντρωθεί ειδική πλειοψηφία, την τελική απόφαση θα λάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε σήμερα το πράσινο φως για να απαγορεύσει επί δύο χρόνια, από την 1η Ιουλίου, τη χρήση στην ΕΕ τριών φυτοφαρμάκων τα οποία είναι θανατηφόρα για τις μέλισσες, ανακοίνωσε η γαλλική αντιπροσωπεία στην ΕΕ.

Το Βαμβάκι στην τρέχουσα και την επόμενη εμπορική περίοδο 2013/2014 – Οι παγκόσμιες εξελίξεις στην αγορά Βάμβακος (Του Δρα Σταμάτη Σεκλιζιώτη)

Το Βαμβάκι στην τρέχουσα και την επόμενη εμπορική περίοδο 2013/2014 – Οι παγκόσμιες εξελίξεις στην αγορά Βάμβακος

Του

Δρα Σταμάτη Σεκλιζιώτη,

Γεωπόνου ΑΠΘ – Αρχιτέκτονα Τοπίου (Ph.D.)

Πρώην Β Ακόλουθου Γεωργικών Υποθέσεων, Υπ. Γεωργίας ΗΠΑ (Foreign Agricultural Service – FAS/USDA, Αμερικανική Πρεσβεία, Αθήνα)

Σήμερα: Σύμβουλου Γεωργικών Υποθέσεων & Περιβάλλοντος

(μέρος του παρόντος αφιερώματος έχει δημοσιευθεί στην εβδομαδιαία εφημερίδα των αγροτών «παραγωγή», Αρ. Φύλλου 24, 18/05/2013)

Οι εκτιμήσεις Παραγωγής Βάμβακος εκτός και εντός της ΕΕ

Για το ερχόμενο εμπορικό έτος βαμβακιού, Αύγουστος 2013 με Ιούλιο 2014, οι προβλέψεις Απριλίου και Μαΐου 2013 ομιλούν για ελαφρώς χαμηλότερη παραγωγή και εξαγωγές, αλλά με αυξημένα τα αποθέματα στο τέλος της περιόδου σε παγκόσμια κλίμακα. Σύμφωνα με πηγές του USDA, η επόμενη παγκόσμια παραγωγή αναμένεται στα 117,82 εκατομμύρια δέματα (480-Pound Bale) σε σχέση με τα 120,95 εκ. δέματα της περιόδου 2012/1013 (πτώση κατά 3%). Από αυτά, τα 14,0 εκ. δέματα προβλέπεται να είναι η παραγωγή των ΗΠΑ (2013), σε σχέση με τα 17,32 εκ. δέματα την προηγούμενη χρονιά (2012), άρα προβλέπεται σημαντική μείωση παραγωγής της τάξεως των 3,32 εκ. δεμάτων μόνο στις ΗΠΑ. Λόγω των μεγάλων φαινομένων ξηρασίας στις Νοτιοδυτικές Πολιτείες και των πεσμένων αποδόσεων, αναφέρεται πρόθεση των βαμβακοπαραγωγών στις περιοχές αυτές, να εγκαταλείψουν την καλλιέργεια κατά 25%, χωρίς να γίνεται σαφές εάν πρόκειται για μόνιμη κατάσταση (Πηγή:  Μηνιαία έκθεση, Αναπληρωτή Υπουργού Γεωργίας Joseph W. Glauber, USDA). Προβλέψεις για πτώση της παραγωγής αναφέρονται και για την Κίνα, την Τουρκία, το Μεξικό ακόμη και την Ελλάδα. Τα κενά από τις παραγωγές αυτές αναμένεται να συμπληρωθούν «εν μέρει» από τη Βραζιλία την Ινδία, το Πακιστάν και την Αυστραλία.  

Στην ΕΕ-27 η παραγωγή βάμβακος για το 2013 προβλέπεται στα 1,22 εκ. δέματα (μόνο από Ελλάδα με 80% και Ισπανία με 20%). Καλλιεργείται μια συνολική έκταση 353.000 εκταρίων (ή 3,53 εκ. στρέμματα) η οποία από το 2010 παρουσιάζει αύξηση κατά 17% περίπου. Η παραγωγή από την έκταση αυτή εκτιμάται για το 2012 στους 354.000 ΜΤ (σε σύσπορο προϊόν).

300 εκατομμύρια στρέμματα βαμβάκι παγκοσμίως

Η συνολική έκταση που καλλιεργείται παγκοσμίως με βαμβάκι εκτιμάται (από τις σπορές του 2012) στα 30 εκατομμύρια εκτάρια (300 εκατομμύρια στρέμματα) εκ των οποίων τα 24,3 εκ. εκτάρια (81%) είναι γενετικά τροποποιημένο βαμβάκι όπως το Bt Cotton, το STC Stacked traits cotton, Herbicide tolerant cotton, etc). Η κύριες γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες

όπως σόγια, καλαμπόκι, βαμβάκι, τεύτλα, ελαιοκράμβη, μηδική και άλλες, επιδεικνύουν αυξητικές τάσεις, με την Βραζιλία και τη Νότιο Αφρική να προηγούνται με ποσοστά της τάξεως του 6% έως 26% ετησίως, αντίστοιχα. Το ΓΤ βαμβάκι ακολουθεί τους ρυθμούς αυτούς σε περιβάλλον δύο σχολών σκέψης, των υπέρ (pro-GMO) και των κατά (GMO free) με την πρώτη να κερδίζει σημαντικό έδαφος στις τρίτες χώρες αλλά και στις αναπτυγμένες, την δε δεύτερη να αντιστέκεται σθεναρά κυρίως στον Ευρωπαϊκό χώρο.

Δεν επιτρέπεται στην Ευρωπαϊκή ένωση η καλλιέργεια Γενετικά Τροποποιημένου Βαμβακιού, αλλά δεν υπάρχουν και περιορισμοί στις εισαγωγές ίνας βάμβακος που προέρχονται από Γενετικά Τροποποιημένες Ποικιλίες. Εξαίρεση αποτελεί η Ισπανία η οποία τα τελευταία 15 χρόνια έχει κάνει 65 πειραματικές καλλιέργειες βαμβακιού Bt και ανθεκτικά “Traits” σε μυκητολογικές προσβολές και την ξηρασία.

Στη χώρα μας δεν έχει γίνει συζήτηση για το θέμα ούτε καν έχει ξεκίνησε, μάλλον θα λέγαμε αποκλείεται κάθε συζήτηση, και δεν δίδεται και η ευκαιρία στον επιστημονικό κόσμο να περάσει προς τα έξω τις δύο διαφορετικές απόψεις (προς αγρότες και καταναλωτές). Τα μέσα ενημέρωσης αποφεύγουν συστηματικά να ανοίξουν το θέμα στο όνομα μιας επιλεκτικής «περιβαλλοντικής» ή «διατροφικής» ευαισθησίας, οι δε πολιτικές παρατάξεις και οι οικολογικές μη κυβερνητικές οργανώσεις θεωρούν ότι ο εκ των προτέρων «αφορισμός» των ΓΤΟ, τους κάνει περισσότερο δημοφιλείς με πολιτικά και επικοινωνιακά οφέλη. Χώρες της ΕΕ που απορρίπτουν ή αποδέχονται την αγροτική βιοτεχνολογία όπως η Αυστρία και η Γαλλία από τη μια μεριά και η Βρετανία και Ισπανία από την απέναντι, αφιέρωσαν σημαντικό χρόνο και έδωσαν βήμα στον επιστημονικό τους κόσμο πριν πάρουν τις όποιες πολιτικές αποφάσεις υιοθέτησης ή απόρριψης.  

Δυστυχώς, στη χώρα μας ο δικός της ερευνητικός επιστημονικός κόσμος σπανίως «υπάρχει» στην επικαιρότητα (ελάχιστες οι εξαιρέσεις), μάλιστα πρόσφατα εγκαταλείπει τη χώρα μαζικά, δεν του ζητείται να εκφράζει απόψεις για «καυτά» θέματα (παρά μόνο για τα ανώδυνα), τα δε κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης δείχνουν να παραβλέπουν τις εξελίξεις έξω από τα σύνορα και τα μεγάλα γεγονότα στον διεθνή αγροδιατροφικό στίβο, τα οποία ούτε παρακολουθούνται ούτε προβάλλονται όσο χρειάζεται. Η συνήθης πρακτική περιλαμβάνει γενικές (στα πεταχτά) αναφορές με αναπαραγωγή ειδήσεων και εισαγόμενες απόψεις, ενώ όλα συμβαίνουν στο πρόχειρο και το περιληπτικό. Η νοοτροπία αυτή δεν βοηθά την εθνική αγροτική υπόθεση και όχι μόνο για τους ΓΤΟ (θέμα «καυτό» που σίγουρα παράγει και συζητήσεις και αμφισβητήσεις και συγκρούσεις), αλλά και για πολλές άλλες καινοτομίες, η υιοθέτηση των οποίων θα μπορούσε να επιλύσει χρονίζοντα προβλήματα της ελληνικής γεωργίας και κτηνοτροφίας.

Οι εξελίξεις στην αγορά  βαμβακιού

Η παγκόσμια αγορά βαμβακιού εισέρχεται στο εμπορικό έτος 13/14 με απόθεμα 84,78 εκ. δέματα στο τέλος της περιόδου 12/13, ενώ στο τέλος της επόμενης περιόδου (εντός του 2014) αναμένεται να βρεθεί με αυξημένα αποθέματα της τάξεως των 92,74 εκ. δεμάτων. Πλην της Κίνας, όλα τα υπόλοιπα αποθέματα θα είναι μειωμένα κατά περίπου 2%. Τα αυξημένα αποθέματα στο σύνολό τους, αποδίδονται στην πολιτική της Κίνας η οποία με κάθε τρόπο συγκεντρώνει βαμβάκι για την βιομηχανία της (νηματουργία, υφαντουργία). Πάντως η παγκόσμια ζήτηση βαμβακιού αναμένεται να αυξηθεί κατά 2% στην επόμενη χρονιά λόγω της «προεκτιμούμενης» ελαφράς αύξησης του παγκόσμιου ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (GDP).

Η παγκόσμια εμπορευσιμότητα βάμβακος αναμένεται να μειωθεί στην επόμενη περίοδο με πτώση κατά 12% καθώς η Κίνα και η Ινδία θα μειώσουν κάθετα τις εισαγωγές τους. Για το Πακιστάν, την Τουρκία και το Μεξικό και μερικούς ακόμη, αναμένεται να καλύψουν «εν μέρει» το εμπορικό κενό, με αυξημένες τις εισαγωγές τους προς κάλυψη των αναγκών τους.

Στο τέλος της τρέχουσας εμπορικής περιόδου 2012/2013 η Κίνα θα βρεθεί με απόθεμα 48 εκ. δέματα. Σύμφωνα με τις τρέχουσες εμπορικές πολιτικές της Κινέζικης Κυβέρνησης (διασφάλιση αποθεμάτων, πολιτική τιμών, εισαγωγικές ποσοστώσεις βάμβακος, κλπ) προβλέπεται ότι η Κίνα θα εισάγει περί τα 12 εκ. δέματα στη νέα περίοδο 2013/2014 και θα προσθέσει άλλα 10 εκ. δέματα στα αποθέματα του 2014, καθώς οι αγορές «ασφαλείας» υπερβαίνουν τις όποιες πωλήσεις της. Τελικά τα αποθέματα της στο τέλος της περιόδου υπολογίζονται να αγγίξουν τα 52,8 εκ. δέματα (= 63% των παγκόσμιων αποθεμάτων). Η παραγωγή της Κίνας προβλέπεται στα 34,0 εκ. δέματα και η εγχώρια χρήση στα 36,0 εκ. δέματα για την επόμενη εμπορική σεζόν .

Το Βαμβάκι στην ΕΕ των 27

Η ΕΕ-27 χρησιμοποιεί ετησίως περίπου 840.000 δέματα και τα αποθέματά της κυμαίνονται  μεταξύ των 50.000 και 60.000 δεμάτων ανάλογα με τη χρονιά, ενώ εξάγει περί τα 1,50 – 1,60 εκ. δέματα ετησίως. Στο πρώτο μισό του 2012 η Ελλάδα πούλησε περί τους 40.000 ΜΤ βαμβάκι (εκκοκκισμένο) στην Κίνα, αν και ο βασικός αγοραστής του ελληνικού βαμβακιού είναι η Τουρκία η οποία ανάλογα με τη χρονιά απορροφά το 60-70% της ελληνικής παραγωγής. Οι ελληνικές εξαγωγές βάμβακος ανάλογα με τη χρονιά κυμαίνεται από 160,000 ΜΤ έως και 230.000 ΜΤ και πρόκειται για άριστη ποιότητα προϊόντος με ξεχωριστά χαρακτηριστικά που το κάνουν περιζήτητο.

Ο σκληρός ανταγωνισμός από την Ασιατική νηματουργία με χαμηλού κόστους προϊόντα δεν αφήνει πολλά περιθώρια ανάπτυξης της αντίστοιχης Ευρωπαϊκής. Αντίθετα οι Ευρωπαίοι υφαντουργοί προτιμούν πρώτες ύλες ασιατικής προέλευσης γα κάλυψη των αναγκών τους. Το 80% των ευρωπαϊκών εξαγωγών βάμβακος προορίζεται για την Τουρκία και την Αίγυπτο. Η ΕΕ -27 εισάγει περί τους 300.000 ΜΤ σε βαμβακονήματα κυρίως από Ινδία, Τουρκία, Πακιστάν και Αίγυπτο, ενώ εξάγει  35.000 ΜΤ περίπου στην Τυνησία, Μαρόκο, Ελβετία και Κροατία. Η εισαγωγές υφαντουργικών προϊόντων στην ΕΕ-27 εγγίζουν τους 305.000 ΜΤ ετησίως με τις εξαγωγές να κυμαίνονται μεταξύ 160.000 και 170.000 ΜΤ. Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν αυξήσεις της τάξεως του 4-6% σε σχέση με την εμπορική περίοδο 2008/2009 στα εισαγόμενα αλλά και στα εξαγόμενα.

Για πολλά χρόνια το Αμερικανικό Εθνικό Συμβούλιο Βάμβακος επιδίδεται στη προώθηση υψηλής ποιότητας αμερικανικής ίνας βάμβακος στην Ευρώπη, για την κατασκευή προϊόντων ποιότητας. Περί τα 35-40.000 δέματα αμερικανικού βαμβακιού, κυρίως από Καλιφόρνια (τύπου pima) εισάγονται στην ΕΕ, ετησίως.

Οι ενδεικτικές τιμές σε cents/λίβρα του αμερικανικού βαμβακιού για την κατηγορία Cotlook 'A Index'  (Middling 1-3/32 inch μήκος ίνας, CFR σε Λιμάνια άπω Ανατολής) και για περίοδο 7μήνου, έχουν ως εξής:

Μήνας	Τιμή cents/λίβρα	Αλλαγή
Οκτ 2012	81.95	-
Νοε 2012	80.87	-1.32 %
Δεκ  2012	83.37	3.09 %
Ιαν  2013	85.51	2.57 %
Φεβ  2013	89.71	4.91 %
Μαρ  2013	94.45	5.28 %
Απρ 2013	92.57	-1.99 %

Ο δείκτης Cotlook A είναι ο μέσος όρος των φθηνότερων 5 προσφορών από επιλογή βαμβακιού τύπο upland 19 προελεύσεων παγκοσμίως (από την Καλιφόρνια, τον Μισισίπι  την Τανζανία, την Κίνα, το Ουζμπεκιστάν, την Τουρκία, τη Βραζιλία, κλπ).

Η διακύμανση των διεθνών τιμών για την εν λόγω περίοδο, φαίνεται στο παρακάτω διάγραμμα:  

Το Ελληνικό Βαμβάκι

Το βαμβάκι στη χώρα μας αντιπροσωπεύει το 8% της αγροτικής μας παραγωγής. Περί τους 70.000 αγρότες απασχολεί η καλλιέργεια. Πέντε κύριες εκκοκκιστικές επιχειρήσεις επεξεργάζονται το 60% του παραγόμενου σύσπορου προϊόντος. Η έκταση, οι αποδόσεις και η παραγωγή δοκιμάστηκαν από σημαντική πτώση το 2006 με την εφαρμογή της νέας ΚΑΠ για το βαμβάκι. Μετά το εμπορικό έτος 2009/2010 που χαρακτηρίζεται  από χαμηλή παραγωγή, κακή ποιότητα, αθετήσεις υποχρεώσεων και προβλήματα διάθεσης, η Ελληνική βαμβακοπαραγωγή παλεύει να ανακάμψει, να ξανακερδίσει την αξιοπιστία της και τη θέση της στις αγορές. Το εμπορικό έτος 2011/12 η παραγωγή ήταν καλή και αυξημένη κατά 42% από την προηγούμενη χρονιά, λόγω αύξησης των εκτάσεων και αποτελεσματική φυτοπροστασία, παρά τα προβλήματα που προκάλεσαν οι βροχές την περίοδο της σποράς και οδήγησαν σε επανασπορές. Τελευταία, οι παραγωγοί αποζημιώνονται από κατάλληλες θερμοκρασίες αργότερα τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο ώστε να συγκομίζουν καλές σοδειές. Πρέπει να σημειώσουμε ότι με επίκεντρο τον Θεσσαλικό κάμπο, αλλά και μέχρι τον Ν. Θεσσαλονίκης και τον Έβρο, το βαμβάκι, πλήττεται για τρεις συνεχείς χρονιές από το πράσινο σκουλήκι (Heliothis armigera), ενώ το κόστος των ψεκασμών για την προστασία των φυτών δεν μπορεί να καλυφθεί με την αναμενόμενη πρόσοδο. 

Στον πίνακα που παραθέτουμε του αμερικανικού Υπ. Γεωργίας, εμφανίζονται κάποιες εκτιμήσεις προσφοράς και ζήτησης για το ελληνικό βαμβάκι, του Απριλίου 2013 και για τις εμπορικές περιόδους που αναλύουμε στο παρόν άρθρο. Δίδονται ως πρόβλεψη, κάποιες πτωτικές τάσεις της ελληνικής έκτασης και παραγωγής βάμβακος της τάξεως 22-26% για την επόμενη καλλιεργητική περίοδο, χωρίς να υπάρχει επαρκής τεκμηρίωση του σκεπτικού. Είναι σαφές ότι θα χρειαστεί αναπροσαρμογή των αριθμών στην πορεία και μετά από πλήρη εικόνα όπως αυτή θα διαμορφωθεί στους επόμενους 2 – 2,5 μήνες.

Εντομολογικές προσβολές (τετράνυχος, πράσινο σκουλήκι, κλπ) και γενικώς βιολογικά αίτια παραμένουν ακόμα «αίτια μη καλυπτόμενα από τον Κανονισμό Ασφάλισης ΕΛ.Γ.Α». Οι έλληνες βαμβακοπαραγωγοί παραμένουν και περιμένουν ώστε οι πρόσφατες δεσμεύεις του κ. Υπ. Γεωργίας να υλοποιηθούν ώστε οι ζημιές που πληρώνει ο ΕΛΓΑ για καταστροφές που αποδίδονται σε βιολογικούς παράγοντες, να γίνουν επιλέξιμες. Σύμφωνα με την Πολιτική δέσμευση, «έχει αναληφθεί προσπάθεια ώστε αυτές οι ζημιές αν θα πληρώσει ο γεωργός κάτι παραπάνω ως ασφάλιστρο για το στρέμμα, όταν κάποιοι υποστούν ζημιά από το πράσινο σκουλήκι να μπορεί ο ΕΛΓΑ να τους καλύπτει. Με τη νέα ΚΑΠ από 1/1/2014 θα καλύπτονται όλα αυτά, ακόμα  και οι καταστροφές που αποδίδονται σε βιολογικά αίτια».

Εν μέσω κρίσης και δυσκολίας χρηματοδότησης του κλάδου, έχει δημιουργηθεί μεγάλη επικινδυνότητα και αβεβαιότητα από το στάδιο της καλλιέργειας μέχρι την εμπορία του ελληνικού βαμβακιού. Οι Έλληνες εκκοκκιστές για πρώτη φορά αντιμετωπίζουν τεράστιες δυσκολίες λόγω μη διάθεσης κεφαλαίων κίνησης, γεγονός που δεν βοηθά στην χρονικά «κατάλληλη» πώληση του προϊόντος αν και οι διεθνείς τιμές είναι γύρω στο 1 δολάριο ΗΠΑ/λίβρα. Χωρίς τραπεζική βοήθεια πολλά εκκοκκιστήρια και συνεταιρισμοί αδυνατούν  να κρατήσουν τα προϊόν μέχρις ότου οι διεθνείς τιμές θα βελτιώνονται συνεχώς, π.χ. μέχρι τον Ιανουάριο και έως τα μέσα Μαρτίου. Το δε θέμα επιβίωσης των συνεταιριστικών οργανώσεων και όσων διαθέτουν εκκοκκιστήρια σε λειτουργική κατάσταση παραμένει ανοικτό, όταν ο παλαιός και εύκολος δανεισμός, πολλάκις με την εγγύηση του δημοσίου ή με επιδοτούμενα επιτόκια και χωρίς εμπράγματες διασφαλίσεις, αποτελούν πλέον παρελθόν. Επί πλέον ξένοι αγοραστές που υπέστησαν τις συνέπειες από την αθέτηση συμφωνιών, στρέφονται σε λιγότερους, επώνυμους και πιο αξιόπιστους προμηθευτές στην ελληνική αγορά, απομονώνοντας τους αναξιόπιστους και όσους τους έβαλαν σε περιπέτειες στο κοντινό παρελθόν.

Γενικώς οι Έλληνες εκκοκκιστές δεν προχωρούν σε συμβόλαια με τους βαμβακοπαραγωγούς αλλά ανταγωνίζονται μεταξύ τους ποιος θα συγκεντρώσει την περισσότερη και καλύτερη ποσότητα παραγωγής, ενίοτε καταφεύγοντες σε καταβολή προκαταβολής καπαρώνοντας σοδειές. Οι τιμές παραγωγού (σύσπορου) μπορούν να εκκινήσουν με 0.40 €/κιλό στην αρχή της συγκομιδής και να φτάσουν και τα 0,90 €/κιλό στα μέσα Νοεμβρίου ανάλογα με τη χρονιά, τουλάχιστον με τα δεδομένα του 2012.  
   

Μια συκοφαντική δυσφήμιση που «συντηρείται»

Το ελληνικό βαμβάκι έχει αφ’ ενός υποστεί πολλαπλά χτυπήματα από τις αναμορφωμένες ΚΑΠ και αφετέρου δέχεται και πυρά «εκ των έσω», με πολλούς αναλυτές να τα θεωρούν άδικα και επιζήμια για την ελληνική αγροτική οικονομία. Είναι ελάχιστοι οι υποστηρικτές της καλλιέργειας που επιχειρηματολογούν (σε επιστημονική βάση) και δυστυχώς αναρίθμητοι οι καταγγέλλοντες σε «περιρρέουσα ατμόσφαιρα καφενείου». Οι τελευταίοι επιστρατεύουν μία άποψη περί «οικολογικής καταστροφής» που προκαλεί η καλλιέργεια στη χώρα μας αγνοώντας, αλλά και θλιβερά παραβλέποντας τις πραγματικές και πολλαπλάσιες καταστροφές στο φυσικό μας περιβάλλον από άλλα σοβαρότερα αίτια, φυσικές ή ανθρωπογενείς δραστηριότητες στην ελληνική ύπαιθρο. Ομιλούν άνθρωποι που δεν έχουν απολύτως καμία γεωπονική παιδεία ή γνώση, μεταδίδουν «ελαφρά τη καρδία» αβάσιμες πληροφορίες συκοφαντώντας την καλλιέργεια, τον τεράστιο κόσμο της και ένα διεθνώς πολύτιμο βιομηχανικό προϊόν. Όλα αυτά συμβαίνουν ανενόχλητα, ακούγονται κατά συρροή και «ανοήτως» (συχνά και από πολιτικά στόματα), ενώ οι πάντες (λόγω μόδας) προτιμούν να επιχειρηματολογούν (συνήθως αόριστα και συγκεχυμένα) υπέρ μιας «άλλης – αγνώστου- γεωργίας», υπέρ κάποιων νέων καλλιεργειών, ξενικών, αδοκίμαστων, αμφιβόλου αποδοχής από τις αγορές, αμφισβητούμενων αποδόσεων και μεγεθών αγροτικού εισοδήματος που θα πείθουν, όταν μάλιστα ο ανταγωνισμός από χώρες οι οποίες τις υιοθέτησαν εδώ και χρόνια ως «ενδημικές» και δικές τους, είναι αμείλικτος.  

Δεν υπάρχουν σοβαρές και δημοσιευμένες μελέτες ή έρευνες σε έγκυρα επιστημονικά έντυπα που πιστοποιούν το επιχείρημα ότι το «βαμβάκι βλάπτει» το περιβάλλον περισσότερο από άλλες καθημερινές δραστηριότητες στην πόλη και την ύπαιθρο. Δεν υπάρχουν Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) ή Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ) που στοιχειοθετούν «περιβαλλοντικές ζημιές» άρα και συγκεκριμένο υπόβαθρο σύνθεσης περιβαλλοντικών μέτρων για μια ή περισσότερες γεωγραφικές περιοχές της χώρας, με παράλληλο θεσμικό πλαίσιο «δράσεων πρόληψης»…!!!  Μόνο συγκριτικές μελέτες μεταξύ τριών ή τεσσάρων καλλιεργειών π.χ. βαμβακιού, καλαμποκιού, τεύτλων και βιομηχανικής τομάτας μπορούν να προσφέρουν εγκυρότητα λόγου και επιχειρημάτων. Παράμετροι όπως το υδροβόρο της κάθε καλλιέργειας, το λιπασματοβόρο, τα φορτία χημικών εισροών φυτοπροστασίας, τη διάβρωση και απώλεια γόνιμου εδάφους, την αλλοίωση ποιοτική και ποσοτική του υδροφόρου ορίζοντα, κλπ, εφόσον ποσοτικοποιηθούν και αξιολογηθούν θα μπορέσουν να αποτελέσουν βάση συζήτησης. Το καλαμπόκι π.χ. είναι τρεις φορές πιο υδροβόρο από το βαμβάκι, αλλά καταφέρνει να ξεφεύγει των συκοφαντιών όπως και άλλες απαιτητικές εκτατικές καλλιέργειες σε όγκο και είδος εισροών ….  

Μερικές γενικές αρχές αναδιοργάνωσης του κλάδου

Το βαμβάκι μπορεί να αποτελέσει χρυσοφόρο προϊόν για τη χώρα όταν θα καταφέρει να συνδυάσει :

• Την ακριβή ζωνοποίηση της καλλιέργειας βάμβακος (ορθή χωροταξική κατανομή)
• Την ενίσχυση της έρευνας με «ανασύσταση» του Ινστιτούτου Βάμβακος 
• Τη συμβολαιακή καλλιέργεια, την προώθηση της βιολογικής καλλιέργειας και επιλογή των καταλληλότερων συμβατικών ποικιλιών (οικολογικό βαμβάκι, κλπ)
• Εξεύρεση τρόπου διασφάλισης κεφαλαίων κίνησης μέσα από ένα ειδικά σχεδιασμένο λειτουργικό πλαίσιο για παραγωγούς και μεταποιητές (μέσα από ομάδες παραγωγών, αναδασμό και την optimum χρήση μηχανολογικού εξοπλισμού και καινοτόμων καλλιεργητικών πρακτικών).
• Το άριστο γενετικό υλικό από 100% πιστοποιημένο σπόρο
• Αυστηρούς ελέγχους για τη νόθευση και το παραεμπόριο σπόρων (πολλά τα κρούσματα που καταγγέλλονται από το εμπόριο σπόρων και άλλη τόση η κώφωση του ΥΠΑΑΤ για την «παρα-αγορά» απιστοποίητου γενετικού υλικού)
• Την όλο και μεγαλύτερη στόχευση στην ομοιογένεια του τελικού προϊόντος (όσο περισσότερο ομοιογενές βαμβάκι διατίθεται από τους παραγωγούς τόσο μεγαλύτερη η ζήτηση από εμπόρους και μεταποιητές). Υιοθέτηση της «ομοιογενούς» και πιστοποιημένης μπάλας (δέμα) συγκεκριμένων ποιοτικών χαρακτηριστικών (μέσα από βαθμονόμηση HVI) αλλά και της ομαδοποίησης ομοιογενών δεμάτων.  
• Τις σύγχρονες γεωργικές πρακτικές ακριβείας με παρουσία εκπαιδευμένων για τον σκοπό Γεωπόνων εφαρμογών (Υιοθέτηση της Γεωργίας Ακριβείας σε εθνική κλίμακα)
• Άμεση εξεύρεση τρόπων ασφάλισης της σοδειάς από βιολογικά αίτια  (ΕΛΓΑ)
• Επιστημονική καθοδήγηση για εφαρμογές κατάλληλης αμειψισποράς, για περιβαλλοντικούς, παραγωγικούς και εισοδηματικούς λόγους (με εξασφάλιση παράλληλου εισοδήματος από ενδιάμεσες καλλιέργειες και εναλλακτικές χρήσεις γης)
• Τις τεχνικές εξοικονόμησης νερού μέσα από αρδεύσεις αυτομάτου ελέγχου (automatic dripping system, επιφανειακά δίκτυα ακόμα και υπόγεια συστήματα άρδευσης SDI)
• Σωστό μάρκετινγκ και προώθηση του Ελληνικού Βαμβακιού στις διεθνείς αγορές (υπάρχουν πολλοί λόγοι να επινοηθεί ένα αντιπροσωπευτικό brand name για το ελληνικό προϊόν), λαμβάνοντας υπόψη τις άριστες συνθήκες παραγωγής του στο ελληνικό έδαφος (πιθανή ανασύσταση ενός οργανισμού βάμβακος στην ίδια στέγη με το ΥΠΑΑΤ, αλλά με καθαρά εμπορικούς στόχους προώθησης και προβολής του προϊόντος, δηλαδή μία προώθηση generic) .
• Εναλλακτικά, ιδιωτικά και ανεξάρτητα, ο παραγωγικός, εμπορικός και μεταποιητικός κόσμος που ζει από το βαμβάκι θα μπορούσε να συστήσει Εθνικό Συμβούλιο Βάμβακος, με στόχο την προώθηση του προϊόντος στις εγχώριες, κυρίως τις ξένες αγορές, απαλλαγμένο από συνδικαλιστικές, συντεχνιακές και συνεταιριστικές πρακτικές και νοοτροπίες του παρελθόντος.              

«Γεωτεχνικοί και μη αναστρέψιμες συνέπειες !!!» του Θ.Α. Μαρκόπουλου – τ. Προέδρου Δ.Σ. ΓΕΩΤΕΕ

«Γεωτεχνικοί και μη αναστρέψιμες συνέπειες !!!»

του Θ.Α. Μαρκόπουλου – τ. Προέδρου Δ.Σ. ΓΕΩΤΕΕ

Όταν, με ενέργειες της τότε διοίκησης του ΓΕΩΤΕΕ (η οποία είχε επί μακρόν συνεργαστεί με τις γεωτεχνικές ομοσπονδίες/ οργανώσεις) εκδόθηκε το Π.Δ. 344 / 2000, μία καινούργια σελίδα είχε ανοίξει για τους γεωτεχνικούς καθώς οι πέντε κλάδοι είχαν αποκτήσει, με τεράστια χρονική καθυστέρηση, Άδειες Άσκησης Επαγγέλματος αλλά και  διατάξεις για τα (αυτονόητα) επιστημονικά και  επαγγελματικά δικαιώματα. Όλοι θυμόμαστε ότι ο ανορθολογισμός της ελληνικής πολιτείας οδήγησε στην πρότερη έκδοση των επαγγελματικών δικαιωμάτων των αποφοίτων των (χρονικά κατά πολύ μεταγενέστερων)  ΤΕΙ και εν συνεχεία των γεωτεχνικών, παρά την μακρά ιστορία συνεισφοράς μας στην αγροτική ανάπτυξη της χώρας και στο σύνολο του πρωτογενούς τομέα.

Στις αρχές του 2011, ξεκίνησε (υπό τα κελεύσματα της Τρόικα) το «άνοιγμα» των κλειστών επαγγελμάτων, σε μία ισοπεδωτική και αντιεπιστημονική προσέγγιση και με την γνωστή ελληνική χαοτική πρακτική, παραδόξως , τα μεν κλειστά επαγγέλματα έμειναν κλειστά και αντ’  αυτών επιχειρήθηκε να ανοίξουν τα (ήδη) ανοιχτά επαγγέλματα. Έτσι βρεθήκαμε ένα βήμα πριν από την οριστική κατάργηση των Αδειών Άσκησης Επαγγέλματος των γεωτεχνικών ( την οποία πληροφορηθήκαμε εκ των υστέρων καθώς το θέμα δεν έφτασε ποτέ στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων).  Τότε πολλοί άνθρωποι αδιαφόρησαν αλλά όσοι λίγοι αποφασίσαμε να το παλαίψουμε, πετύχαμε να ανατρέψουμε τον παραλογισμό. Έτσι πετύχαμε την διάταξη της παρ. 2  του άρθρου 9 του Ν. 3919 / 2011, η οποία διατήρησε σε ισχύ τις Άδειες Άσκησης Επαγγέλματος.

Με την πρόσφατη δημοσίευση του Ν. 4152 στο ΦΕΚ, η περίοδος αυτή έκλεισε καθώς όσοι είχαν την ευθύνη να αντισταθούν στην προσπάθεια κατάργησης των Αδειών Άσκησης Επαγγέλματος αποδείχθηκε, εν τοις πράγμασι, ότι δεν κατάφεραν στη  βάση επιχειρημάτων και πιέσεων να επαναλάβουν την επιτυχία του 2011. Η διάταξη που διατηρούσε σε ισχύ τις Άδειες Άσκησης Επαγγέλματος των γεωτεχνικών καταργήθηκε (Υποπαράγραφος  Ε4.) και όσο και αν αποσιωπείται ως θέμα, οι συνέπειες είναι βαρύτατες και θα φανούν με την πάροδο του χρόνου. Σημειώστε ότι :

1.       Όλοι θα αποπειραθούν να σφετεριστούν τον ρόλο του γεωπόνου, του δασολόγου, του κτηνιάτρου κ.λπ. και κυρίως αυτοί που δεν έχουν το επιστημονικό υπόβαθρο των γεωτεχνικών (απόφοιτοι ΤΕΙ, απόφοιτοι τριετών σχολών εξωτερικού, απόφοιτοι κολεγίων, άτομα με κατάρτιση (;) !!! κ.ο.κ.)

2.       Στη  γεωργία, στον πρωτογενή τομέα, στη δημόσια υγεία, στα τρόφιμα και στο περιβάλλον θα επικρατήσει μία άνευ προηγουμένου αταξία με σαφείς συνέπειες αφού θα εισχωρήσουν τόσο στο σχεδιασμό, όσο και στους  ελέγχους ,άνθρωποι χωρίς την επιστημονική κατάρτιση των γεωτεχνικών, οι οποίοι ξεχώριζαν, κατέχοντας  την Άδεια Άσκησης Επαγγέλματος.

3.       Ακόμη και η διατήρηση του υπεύθυνου επιστήμονα στην εμπορία των γεωργικών φαρμάκων, λιπασμάτων & σπόρων θα υπονομευτεί καθώς πολλοί θα επιχειρούν διαρκώς να επιβουλευτούν την ιδιότητα του (χωρίς Άδεια Άσκησης Επαγγέλματος, πλέον) γεωπόνου και δι’ αυτής και την θέση του υπεύθυνου επιστήμονα !!!

4.       Στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής νομοθεσίας το επάγγελμα των γεωτεχνικών θα πάψει να προσμετράται στα νομοθετικά οριζόμενα.

5.       Θα πάψει να υπάρχει μία ισότιμη και αντίστοιχη θεσμική κατάσταση ανάμεσα στις Άδειες Άσκησης Επαγγέλματος των γεωτεχνικών με εκείνες των άλλων πενταετών πανεπιστημιακών αποφοίτων (των μηχανικών), οι οποίοι διατηρούν τις άδειές τους.

6.       Θα υπάρξουν συνέπειες και όσον αφορά το ίδιο το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. η διοίκηση του οποίου αφενός δεν αντέδρασε στον κατάλληλο  χρόνο όσον αφορά το κούρεμα του PSI και αφετέρου συνέδεσε την εξόφληση των συνδρομών  με  την έκδοση / ανανέωση των Αδειών Άσκησης Επαγγέλματος , ευελπιστώντας να εξασφαλίσει την οικονομική επιβίωση και τη  συνέχιση της λειτουργίας του Επιμελητηρίου. Χωρίς Άδειες, δεν θα υπάρξουν οι αναμενόμενοι πόροι που προϋπολογίστηκαν, με ό,τι αυτό συνεπάγεται !!!

Για να μην μακρυγορώ είναι βέβαιο ότι η ελληνική πολιτεία (διαχρονικά) δεν θέλησε να υιοθετήσει την ορθολογική προσέγγιση όσον αφορά την τριτοβάθμια ανώτατη (πανεπιστημιακή) και ανώτερη (μη πανεπιστημιακή) εκπαίδευση.  Η ελληνική πολιτεία ίδρυσε αρχικά τμήματα και σχολές σε όλες τις πόλεις και τώρα σπεύδει να τα «συμαζέψει» !  Επίσης, η  ελληνική πολιτεία δεν θέλησε να εφαρμόσει την Σύσταση C111  και να ταξινομήσει (επιτέλους) όλα τα πτυχία / προσόντα σε μία κλίμακα με οκτώ (8) «σκαλοπάτια» έτσι ώστε να είναι σαφής ο ρόλος του κάθε πτυχίου στην αγορά εργασίας.  Αυτή είναι όμως η μία πλευρά του νομίσματος.

Η άλλη πλευρά του νομίσματος έχει να κάνει με την ευθύνη α λλά και την  αποτελεσματικότητα της δικής μας (επιμελητηριακής) διοίκησης, η οποία, δυστυχώς,  δεν επιβεβαιώθηκε στην πράξη και έτσι προκύπτουν όχι μόνο σαφείς επιπτώσεις αλλά και, πιθανότατα, μη αναστρέψιμες συνέπειες. Κατά την ορθολογική άποψη,  καλές οι δημόσιες επιστολές αλλά δεν φέρνουν αποτελέσματα σε μία κρίσιμη στιγμή, η οποία είναι μάχη χαρακωμάτων ! !! Αντιθέτως αναμενόμενο είναι είτε να προκαλούν προβλήματα, είτε να εκλαμβάνονται ως ενέργειες οι οποίες θα χρησιμοποιηθούν για να δικαιολογήσουν την ενδεχόμενη μη επιτυχή έκβαση (που εδώ επιβεβαιώθηκε). Όπως αποτελέσματα δεν πετυχαίνουν οι επιλογές των «δύο βαρκών», της πολυλογίας, της ολιγορίας, του διαρκούς σκυψίματος του κεφαλιού, των κενών απειλών  και του βολέματος στις θέσεις του Δ.Σ. του ΓΕΩΤΕΕ επί πάμπολες θητείες  κ.ο.κ.

Προσωπικά θέλω να (ξανα)ευχαριστήσω όσους συνέβαλαν, στις αρχές του 2011, να διατηρήσουμε, τότε, τις Άδειες Άσκησης Επαγγέλματος των γεωτεχνικών. Ξεχωρίζοντας τους συναδέλφους βουλευτές όλων των κομμάτων προεξάρχοντος του Μ. Στρατάκη, του Γ. Κασαπίδη, της Δ. Μανωλάκου, όσους στήριξαν από τη νομοτεχνική αλλά και την επαγγελματική – υπηρεσιακή πλευρά την προσπάθεια αλλά και τους τότε Πρόεδρους των Παραρτημάτων και των συνδικαλιστικών Ομοσπονδιών / Οργανώσεων.

Μια ευχή!!! Θα ήθελα να ευχηθώ να επιτευχθεί κάποιο αποτέλεσμα στα πλαίσια της προθεσμίας που ορίζει η Υποπαραγράφος Ε2 του Ν. 4152. Δυστυχώς, όμως, πρόκειται για ευχή καθώς η αντίστοιχη προθεσμία της παρ. 4 του άρθρου 2 του Ν. 3919 / 2011 παρήλθε άπρακτη αφού συνειδητά η πολιτεία δεν εξέτασε κανένα από τα αιτήματα που είχαν θέσει τότε οι φορείς των οποίων οι Άδειες Άσκησης Επαγγέλματος είχαν καταργηθεί και ζητούσαν εξαίρεση. Μένει, να αποδειχθεί αν η σημερινή διοίκηση του ΓΕΩΤΕΕ καταφέρει να πείσει την ελληνική πολιτεία και όχι μόνο, για την αυτονόητη ανάγκη προστασίας της δημόσιας υγείας, του περιβάλλοντος και όλων των παραγωγικών πτυχών που διασφαλίζονται από την άσκηση των επαγγελματικών δραστηριοτήτων των γεωτεχνικών μέσω των σχετικών Αδειών.